Luyện tập Yoga để giúp thân thể khỏe mạnh, cân bằng luôn là điều mà chúng ta quan tâm. Vậy, ta cần luyện tập như thế nào?
Yoga là một từ tiếng Phạn, được dịch sát nghĩa là “hợp nhất, kết nối”. Đây là phương pháp luyện tập lâu đời – một phương pháp tu tập cổ xưa và được truyền lại qua hàng ngàn năm. Tới nay, có rất nhiều trường phái Yoga khác nhau, mang mục đích luyện tập khác nhau, nên có rất nhiều định nghĩa Yoga khác nhau. Tại Năng Lượng Sống, Yoga được xem là một phương pháp luyện tập để hướng về sự cân bằng của thân và tâm, thông qua những công cụ như ĐIỀU THÂN, ĐIỀU KHÍ và ĐIỀU TÂM. Thông qua định nghĩa này, chúng ta sẽ có thái độ và cách thức thực hành sao cho phù hợp để đạt được trọn vẹn lợi ích.
Chúng ta thường nói với nhau rằng, mục đích của việc luyện tập Yoga là cho chúng ta sự khỏe mạnh, cân bằng ở thân. Vậy vì sao lại nói Yoga giúp cân bằng thân? Xét đơn giản về hệ vận động, cơ thể chúng ta bao gồm 2 khía cạnh: sức mạnh và độ dẻo dai. Cả 2 khía cạnh này đều cần thiết cho sự vận động của con người; chúng bổ trợ nhau để giúp cơ thể hoạt động tốt hơn, nhanh nhạy và thoải mái hơn.
Gia tăng sức mạnh, sức bền
Sức mạnh cơ bắp là khả năng di chuyển và nâng đỡ của cơ thể mỗi người, được đo lường bằng số lực ta có thể tác động và trọng lượng của vật ta có thể nâng trong một khoảng thời gian ngắn. Sức mạnh cơ bắp giúp tăng cường sức khỏe tổng thể và thúc đẩy hoạt động thể chất.
Khi chúng ta tập luyện, các sợi cơ bị xé ra và cơ thể bắt đầu quy trình sửa chữa tự nhiên bằng cách tái tạo liên kết với các sợi cơ mới. Dần dần, khi các sợi cơ mới thay thế, chúng dày lên và làm bó cơ to ra. Điều này đồng nghĩa với việc nâng cao sức mạnh cơ bắp để ta thực hiện các động tác và hoạt động cần sức lực mà không bị mệt mỏi.
Gym, nâng tạ là cách mà mọi người thường nghĩ đến khi muốn xây dựng cơ bắp. Trên thực tế, Yoga cũng là một sự lựa chọn tốt, vì bộ môn này sử dụng trọng lượng cơ thể tự nhiên và sự kháng lực để xây dựng cả khối lượng và chất lượng cơ nạc. Yoga kéo dài cơ bắp và mô, giúp cải thiện lưu lượng máu. Lưu lượng máu tốt hơn có nghĩa là nhiều oxy hơn đến cơ bắp, giúp chúng phục hồi và phát triển nhanh hơn.
Vì vậy, luyện tập Yoga giúp tăng sức mạnh, sức bền ở những thân phần còn yếu, thiếu tính ổn định. Chẳng hạn, cơ lõi là nhóm cơ nằm ở vùng trung tâm (phần thân giữa), bao gồm cơ thẳng bụng, cơ ngang bụng, cơ chéo trong và cơ chéo ngoài, cơ dựng cột sống, cơ đáy sàng chậu, cơ hoành… Đây là một trong các phần quan trọng của cơ thể khi nối liền thân trên và thân dưới, bảo vệ các cơ quan, nội tạng, giúp củng cố và tăng cường sức khỏe của xương, đặc biệt là cột sống. Thông qua các bài tập như tấm ván, cây cầu, cào cào, cái ghế… chúng ta tăng sức khỏe cơ lõi, từ đó tạo nên một tấm “áo giáp” mạnh mẽ để bảo vệ cột sống và nội tạng, đồng thời cung cấp nền tảng ổn định cho các hoạt động vận động của cơ thể.
Gia tăng tính dẻo dai, linh hoạt
Ở khía cạnh ngược lại, Yoga giúp gia tăng sự dẻo dai và tính linh hoạt ở những thân phần còn bó cứng, tắc nghẽn. Thông qua các bài tập Yoga, phạm vi chuyển động của khớp được mở rộng, thoải mái hơn, Các cơ bắp được kéo dài, không còn bị xơ cứng, từ đó loại bỏ sự căng cơ, tạo điều kiện để chúng ta điều khiển thân thể này dễ dàng hơn.
Ở xã hội hiện đại, rất nhiều người bị hạn chế tầm vận động của khớp (range of movement) bởi thói quen sinh hoạt kém lành mạnh. Việc ngồi quá nhiều, hoặc đứng quá nhiều trong một thời gian dài khiến các khớp vai, khớp hông, khớp đầu gối bị đông cứng, tắc nghẽn, khiến máu khó lưu thông, từ đó mang lại nhiều vấn đề sức khỏe. Vì vậy, tập các tư thế như xoạc ngang, bồ câu, nhịp cánh bướm… sẽ giải tỏa sự tắc nghẽn, bó cứng ở khớp háng, vùng hông chậu – ổn định nội tiết hay tránh tình trạng đau thần kinh tọa, các tư thế vươn tay lên trời, tay mặt bò… hỗ trợ linh hoạt khớp vai, hoặc bài tập đạp xe đạp rất tốt để khớp gối hoạt động trơn tru.
Cũng vì ít vận động, lười di chuyển, thường xuyên khóa mình trong một tư thế nhất định (ngồi làm việc trước máy tính, lái xe đường dài, đứng một chỗ…) cơ của chúng ta có xu hướng dễ bó tắc hơn, toàn thân cũng mỏi mệt, kém dẻo dai hơn. Vậy nên, các bài tập Yoga sẽ phần nào giúp kéo giãn các nhóm cơ trên cơ thể, giải phóng chúng ta khỏi sự đau – mỏi, giúp cơ thể thêm phần linh hoạt, nhẹ nhàng.
Tư duy luyện tập Yoga để đạt được cân bằng
Nhìn chung, sự luyện tập Yoga giúp chúng ta đạt được cả 2 yếu tố: Một là sức mạnh, sức bền, và hai là sự linh hoạt, kéo giãn. Chính vì thế, Yoga là phương pháp hữu hiệu để mang đến sự cân bằng thân.
Khi đã thấu hiểu “Vì sao Yoga giúp cân bằng thân”, chúng ta sẽ có một thái độ luyện tập đúng đắn hơn: Ta nỗ lực tìm ra những điểm còn lệch lạc trên cơ thể mình, hoăc những điểm chưa được ổn định rồi từ đó đưa cơ thể về cân bằng. Nhìn chung, thái độ của mọi người khi luyện tập sẽ thường chỉ tập điểm mạnh. Chẳng hạn, những người có cơ thể linh hoạt, mềm mại sẽ thường xuyên uốn dẻo, còn những người khỏe cơ thì lại rất hay vào các tư thế trụ, vì đó là lúc họ cảm thấy việc luyện tập đã thành công. Nhưng nếu luyện tập khía cạnh ngược lại thì chúng ta có phần ái ngại hơn: người cứng sẽ rất sợ tập các bài tập giãn cơ, ép dẻo, người yếu thì lại sợ tập các bài sức mạnh. Đó không phải là một thái độ không hướng đến đúng mục đích luyện tập Yoga của chúng ta.
Cả sức mạnh và sự linh hoạt đều là 2 yếu tố cần thiết, đan xen bổ trợ để ta kiện toàn sức khỏe. Vì vậy, nếu đã xác định ngay từ đầu rằng “ta tập Yoga để cân bằng thân”, hãy tìm kiếm những điểm còn lệch lạc để đưa thân thể này về trạng thái quân bình. Với những ai có cơ thể bó cứng, khí huyết dễ tắc nghẽn, khó lưu thông, hãy nỗ lực tập các động tác linh hoạt cơ thể. Với những ai cơ thể mềm dẻo nhưng không có sức bền, hãy kiên trì thực hiện các bài tập xây dựng cơ bắp để cơ đủ sức phát lực, bảo vệ xương và khớp. Có như vậy, ta mới thực sự khỏe mạnh, mới đạt được lợi ích mà Yoga có thể mang lại cho thân.
